– Bà Kim Giao là một truyền thuyết rất nổi tiếng tại đảo ngọc Phú Quốc. Bà Kim Giao được xem như là người đầu tiên có công khai khẩn đảo Phú Quốc.
– Tương truyền xa xưa kia, bà Kim Giao thuộc dòng dõi hoàng tộc Chân Lạp, do chính biến nên bà phải di tản sang đảo Phú Quốc sinh sống.
– Tại đây, bà khai khẩn, lập dinh trại, khai thác đồng cỏ rộng lớn cho đàn trâu mà bà mang theo. Bà còn mộ dân phu khai khẩn đất hoang để canh tác, sản xuất. Những cánh đồng lúa ngày xưa, ngày kia, ngày nay vẫn còn dấu tích, dân địa phương gọi là Đồng Bà.
– Trên đồng vẫn còn nhiều cột cây, dấu vết của những chuồng gia súc hồi ấy.
– Dọc theo sông Cửa Cạn có một địa danh có tên gọi là Búng Dinh Bà – (Googlemaps) . Nơi này, ngày xưa kia bà Kim Giao lập dinh trại. Về sau, bà hồi cố hương về cố xứ.
– Hiện nay có hai Dinh Bà. Một ở Cửa Cạn, một ở Gần Dinh Cậu (Dương Đông) (Googlemaps) . Dinh Bà gốc nằm trên hữu ngạn sông Cửa Cạn xưa kia là mái tranh vách lá đơn sơ. Ngày nay, qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa, Dinh Bà khang trang hơn. Hằng năm, dân chúng tổ chức cúng Bà vào rằm tháng Giêng âm lịch rất trang nghiêm, long trọng.
– Dân gian còn kể lại rằng lúc bà Kim Giao hồi hương có để lại bầy trâu. Sau này chúng sinh sôi nảy nở thành đàn trân rừng sống hoang dã. Vào khoảng những năm 60 của thế kỷ trước, người ta vẫn còn gặp bầy trâu này ở khu vực Bắc Đảo.
