– Trong lõi rừng quốc gia Phú Quốc, nhiều cây kơ nia cổ thụ có đường kính gốc khoản 5 mét, tuổi đời hàng trăm năm.
– Cây kơ nia (hay k’nia) còn có tên gọi khác là cây cầy hoặc cây cốc, là tên địa phương của một loài thực vật có tên khoa học là Irvingia malayana thuộc chi Irvingia có nguồn gốc ở châu Phi và Đông Nam Á.
– Kơ nia là loài thực vật thân gỗ lớn, cao 15-30 mét. Lá đơn hình trái xoan mọc chụm ở đầu cành. Hoa màu trắng, có từ 4 đến 5 cánh, mọc thành chùm ở kẽ lá, trổ vào thời gian từ tháng 5 đến tháng 6. Quả hình trái xoan dài 3-4 cm, có màu vàng nhạt khi chín và thường xuất hiện vào khoản tháng 10-11. hạt có chứa tinh dầu mùi thơm có thể dùng làm thực phẩm.
– Tán cây thường có hình trứng, sậm rất đặc trưng xanh quanh năm và có sức sống mãnh liệt, chịu hạn tốt, rễ cọc ăn sâu, nhiều rễ tỏa ngang nên ít bị đổ do mưa bão. Tuy nhiên, không thể làm cây đường phố do trái rất sai, mùa trái rụng kín gốc, có dáng thon, hình e líp tròn trịa nên dễ làm trượt ngã khi dẫm phải. Ở trong rừng sau khi trái rụng một thời gian, lớp vỏ thịt mỏng sẽ bị phân hủy còn hạt được bao bọc bởi lớp vỏ xơ và vỏ gỗ nên được bảo quản đến vài năm không hư hỏng, sóc thường dùng để dự trữ và rất mê loại thực phẩm này. Khi ăn chúng khoét mỗi lỗ nhỏ rất khéo trên vỏ khiến người ta cứ tưởng còn nguyên.
– Gỗ kơ nia có màu vàng nhạt, giác ròng khó phân biệt. Do có sớ gỗ dạng xoắn rất cứng nên khó cưa xẻ khi đã khô, muốn xử dụng phải chế biến khi còn tươi. Tuy nhiên, khi gỗ khô lại dễ bị mối mọt. Ở Tây Nguyên người ta hay dùng gỗ kơ nia làm thớt chặt có chất lượng không thua gì thớt gỗ nghiến.
– Vườn quốc gia Phú Quốc rộng 29.596 ha, có hệ sinh thái rất đa dạng. Vườn được phân chia thành 3 phân khu chức năng gồm: Bảo vệ nghiêm ngặt, Phục hồi sinh thái và Hành chính – dịch vụ. Khu vực rừng sinh thái bảo vệ nghiêm ngặt có hệ sinh thái đặc trưng với những cây gỗ tán cao hàng trăm năm tuổi.
– Diện tích toàn Vườn quốc gia Phú Quốc trải rộng trên địa bàn 6 xã của thành phố gồm: Cửa Dương, Bãi Thơm, Gành Dầu, Hàm Ninh, Cửa Cạn và Dương Tơ. Dọc trong vườn có những con đường đất đỏ để cán bộ kiểm lâm di chuyển, thực hiện công tác quản lý, trông coi rừng.
– Trong đó loạt cá thể cây kơ nia được xem là biểu tượng cho sự cao lớn, vững chãi của vùng rừng. Theo một cán bộ kiểm lâm, rừng có nhiều cây kơ nia hàng trăm năm tuổi.
– Những cây kơ nia cổ thụ thường có tán lá rộng gấp nhiều lần những cây khác có chiều cao tương đương.
– Theo một cán bộ kiểm lâm, rừng có nhiều cây kơ nia hàng trăm năm tuổi, kích thước lớn khoản 8 người ôm mới xuể.
– Trải quan hàng trăm năm, thân cây kơ nia cổ thụ bị xẻ dọc và mục gần hết phần lõi nhưng vẫn sinh trưởng bình thường nhờ những mảng thân ngoài và những cụm rễ khỏe mạnh, phát triển tốt.
– Một cây kơ nia cổ thụ bị đổ gãy trong rừng: “Đây là điều đáng tiếc vì những cây hàng trăm năm tuổi trong rừng luôn là tài nguyên quý giá. Nguyên nhân cây đổ có thể do gió giật mạnh”, một cán bộ kiểm lâm nói.
– Cũng theo cán bộ kiểm lâm này, tình trạng cây gãy đổ, nghiên ngã trong những cánh rừng già không riêng tại vườn quốc gia Phú Quốc vẫn thường xuyên diễn ra. Tuy nhiên, trong chừng mực, nếu lực lượng kiểm lâm nắm bắt trước tình trạng già yếu của cây sẽ có một số giải pháp nghiệp vụ để chống đỡ.
– Vườn quốc gia Phú Quốc hiện được bảo vệ nghiêm ngặt. Đây được xem là “lá phổi xanh” của hòn đảo ngọc tươi đẹp, để duy trì phát triển bền vững trong tương lai.
CÂY KƠ NIA HƠN 800 NĂM TUỔI Ở PHÚ QUỐC
– Tại Hùng Long Tự (hay còn gọi là chùa Sư Muôn) Suối Đá, Dương Tơ, có mọt cây cổ thụ kơ nia trên đỉnh núi tương truyền có tuổi đời lên đến hơn 800 năm. (Googlemaps)
– Cây kơ nia có gốc xòe hình quạt to 10 vòng tay người ôm không xuể, dáng thẳng đứng với năm tàng nhánh tỏa bóng mát khi mùa hè.
– “Ở đảo ngọc này, tôi biết nhiều cây kơ nia. Nhưng trong đời, tôi chỉ thấy “cụ” này có hình dáng đẹp độc lạ, vỏ cây xù xì, thân cây cứng chắc như sắt. Có lần sửa chữa lại khoảng sân này, thợ cưa gãy hai lưỡi cưa mới đứt được cành nhỏ của cây”, ông Hoàng kể.
– Đặc biệt, vào tháng 2, tháng 3 âm lịch hàng năm, khi tiết trời sang xuân,”cụ” trút hết lá vàng, đâm chồi nảy lộc rồi đơm hoa kết trái lúc lỉu triên cành. Trái của “cụ” màu xanh, to bằng trái táo xanh. Hoa màu trắng, hạt trái thơm ngon, ông Hoàng đem về nhà rang lên ăn béo như đậu phộng.
– “Kỳ lạ là trái cây rụng đầy đất nhưng tôi không thấy lên cây con. Có người cố tình đem hạt về ươm giống nhưng vẫn biệt tăm. Còn những cây khác xung quanh rụng trái đều lên hết. Tôi thấy lạ thường…”, ông Hoàng nói không ai có thể giải thích được.
– Du khách đến từ Hải Phòng anh Lê Văn Tú khẳng định từ đó đến giờ anh mới gặp ngoài đời thật cây kơ nia to đến thế. Nghe danh đã lâu nên lần này ra Phú Quốc nghỉ dưỡng 6 ngày 5 đêm, anh cùng gia đình bắt xe lên Hùng Long Tự để ngắm cây cổ thụ.
– “Hơn những gì tôi mong đợi. Cây kơ nia này to quá, quá đẹp. Hơi tiếc do trời mưa nên tôi không thể nhìn ngắm trọn vẹn. Trời nắng, tôi nghĩ đứng chụp hình với cụ thì thật tuyệt với”. anh Tú nói.
