– Trầm hương được tạo nên từ những phần gỗ bên trong cây dó bầu, nơi cây tự tiết nhựa để làm lành những tổn thương qua thời gian dài. Trầm hương có màu đen đến nâu đậm hoặc nâu xám, và khi được đốt thì nó tỏa ra hương thơm ngọt ngào dễ chịu với hương vị nhẹ nhàng pha chút cay nồng.
– Những cây dó bầu trưởng thành cao khoản 20 mét với đường kính khoảng 30 đến 40 cm. Sinh trưởng khoản 15 – 25 năm, trầm tự nhiên bắt đầu hình thành từ những lỗ đục trên thân cây do sâu, kiến hoặc côn trùng khác.
– Cây trầm hương tự nhiên phát triển chủ yếu ở các quốc gia châu Á, nhất là trong các khu rừng nhiệt đới ở Đông Nam Á như Việt Nam, Malaysia, Lào, Campuchia, Philipines,….
– Tại Việt Nam, trầm hương chủ yếu được tìm thấy ở các tỉnh duyên hải miền Trung, vùng Tây Nguyên hoặc một sô nơi ở miền tây, nơi có điều kiện lý tưởng về thổ nhưỡng và khí hậu cho sự phát triển của gỗ trầm hương giá trị cao.
CÂY DÓ BẦU TRĂM TUỔI Ở PHÚ QUỐC PHÁT RA TRẦM HƯƠNG
– Năm 2024, cây dó bầu trăm tuổi, cao 17 mét phát trầm hương toàn thân rất hiếm thấy vừa được phát hiện trong khu vườn của một hộ dân ở Phú Quốc.
– Ông Hà Thanh Hưng, khai thác được một cây trầm hương lớn trong đất vườn nhà đã lan truyền khắp nơi khi phát hiện. Ông Hưng cho biết cây dó bầu phát trầm toàn thân có tuổi đời lên đến hàng trăm năm, là cây rừng tự nhiên mọc trên khu đất vườn của gia đình bên vợ ông ở xã Cửa Dương, thành phố Phú Quốc. Gốc cây có bề hoành 3 mét, trổ ra thành 2 chi cao khoản 17 mét.
– Ông Hưng kể, vào một đêm mưa giông rất to xảy ra vài tháng trước, một nhánh chết của thân cây bị gãy, người hàng xóm phát hiện tại vết cây gãy phát ra hương thơm nên nói lại với gia đình ông Hưng.
– Sau khi đến xem cây, ông Hưng đốt thử nhánh cây bị gãy thì tỏa ra khói trắng cùng hương thơm đặc trưng của gỗ trầm.
– “Tham khảo một số tài liệu về trầm hương cho thấy đây là cây dó bầu đã phát trầm quý hiếm nên tôi cho người khai thác mang vào nhà bảo quản. Do cây rất dài nên tôi cắt bớt một phần ngọn, giữ lại gốc rễ và thân cây khoản 13 mét” – ông Hưng kể.
– Sau khi di chuyển cây về nhà, ông Hưng thuê thợ trầm từ thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa về gia công. Khi bóc tách vỏ và cắt bỏ một lớp ngoài khoản 5 cm, người thợ trầm cho biết cây dó bầu này đã phát trầm từ rễ đến ngọn.
– “Những thợ trầm còn khẳng định cả đời chưa thấy cây trầm nào lớn và phát trầm rộng như vậy. Họ nói trong lõi có thể chứa kỳ nam nhưng tôi không đồng ý cho cưa vì muốn giữ nguyên dáng để trưng bày” – ông Hưng nói.
– Ông Hưng đem cây trầm hương khai thác được bảo quản trong nhà kho lớn tại xã Dương Tơ, Phú Quốc. Ông cho biết có nhóm dân buôn trầm ở Đắk Lak nghe tin tìm đến trả giá 40 tỉ đồng nhưng ông còn do dự vì chưa khám phá hết được những gì còn ẩn chứa bên trong khối gỗ nặng trên 2 tấn này.
VƯỜN DÓ BẦU LÂU NĂM ĐƯỢC BẢO TỒN Ở VƯỜN QUỐC GIA PHÚ QUỐC
– Cây dó bầu là cây quý hiếm, tạo trầm. Tinh dầu của cây có giá trị kinh tế cao. Vườn quốc gia Phú Quốc hiện trồng và bảo tồn nguồn gene cây này với tuổi đời hàng chục năm.
– Trong Vườn quốc gia Phú Quốc không khó để thấy được hàng trăm cây dó bầu được trồng trên diện tích rộng khoản 10 ha đang vươn mình xanh tốt, cành nhánh sum suê. Do trồng được gần 40 năm, cây dó bầu cao, to có hoành thân đạt khoản 140 cm.
– Vườn quốc gia Phú Quốc cho biết năm 1987, đơn vị đã trồng thực nghiệm bảo tồn nguồn gene cây dó bầu, rồi tiếp tục nhân rộng trồng xen với cây tạp trong rừng tự nhiên.
– Cây dó bầu có tác dụng tạo trầm không chỉ tốt cho sức khỏe, mà còn dùng để làm điều chế dược phẩm, mang lại giá trị kinh tế cao.
– “Tôi và anh em trong đội thường xuyên đi tuần tra bảo vệ khu vực Vườn quốc gia Phú Quốc, đặc biệt ở những nơi có trồng dó bầu, để phòng chống người lạ xâm lấn chặt phá cây. Qua đó chúng tôi còn kết hợp kiểm tra phòng cháy, chữa cháy rừng, góp phần giữ hệ sinh thái rừng tự nhiên”. – anh Trần Đức Lương – lực lượng Đội quản lý và bảo vệ rừng Vườn quốc gia Phú Quốc nói.
– Vườn quốc gia Phú Quốc có diện tích 29.596 ha với hệ sinh thái rừng phong phú và có nhiều loài thực vật, động vật rừng nguy cấp cần được bảo vệ nghiêm ngặt.
– “Cây dó bầu có phân bố tự nhiên tại Vườn quốc gia Phú Quốc. Chúng tôi tới đây sẽ tiếp tục bảo tồn cây dó bầu trong rừng tự nhiên”. ông Đặng Minh Lạp – giám đốc Trung tâm Du lịch sinh thái và cứu hộ sinh vật Vườn quốc gia nói.
SƯ ÔNG THÍCH GIÁC NHI VÀ CÂU CHUYỆN VỀ CÂY DÓ BẦU
– Sư ông Thích Giác Nhi vào thập niên 80 thế kỷ 20 đã chọn suối Đá Bàn tại Phú Quốc làm nơi tu tập của mình. Đến một ngày nọ, vô tình có một du khách đi tham quan ở đảo thì có đến thăm ông. Người này có giới thiệu mình là một tiến sĩ sinh học, hai bên trò chuyện về cuộc sống. Biết được sư ông Thích Giác Nhi lúc bấy giờ thích trồng trọt và ấp ủ ước mơ thiện nguyện giúp đời, vị khách “mách nước” ông nên trồng cây dó bầu, vì nó có khả năng tạo ra hiệu quả kinh tế cao nếu tạo trầm hương, thông qua đó giúp ông hoàn thành được ước mơ thiện nguyện.
– Đặc biệt lúc bấy giờ trong rừng trên đảo Phú Quốc có một cây dó bầu cổ thụ cho ra nguồn gene cực tốt. Vị sư đã lặn lội đi tìm hái hạt từ cây dó này về để ươm, với hy vọng tạo ra cây giống để trồng nhân rộng. Tuy nhiên, trải qua hàng chục lần thất bại nhưng vẫn chưa thể ươm hạt thành cây. Nhà sư thử qua nhiều loại đất, và điều kiện khác nhau, cuối cùng sau nhiều năm ông cũng gặt hái được thành công ban đầu, ươm từ hạt thành cây giống.
– Không biết nguyên cớ nào, thông tin về cây dó bầu cổ lại đến tai các thương lái Đài Loan, họ sẵn sàng trả giá cao để thu mua toàn bộ cây giống thu được từ “cụ” dó trên đảo. Để có được cây con, vị sư lúc này đã phải mua lại từ một số thợ đi rừng mới mức giá 1000 đồng/ cây vào khoản năm 1992 (hơn 3 lần giá thương lái Đài Loan) thì mới có được một số cây giống.
– Sau đó vị sư mang cây dó bầu giống rời đảo để tìm vùng đất có thổ nhưỡng và khí hậu phù hợp để nhân rộng và canh tác. Cuối cùng, ông chọn khu vực cạnh chân núi Chứa Chan, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai để thí điểm mô hình của mình. Ông đã gieo trồng 5000 cây dó bầu theo phương thức xen canh và thuần canh.
– Đến 10 năm sau đó, những cây dó bầu giống ông mang về từ đảo Phú Quốc đã cho trái, ông tổ chức thu hái và gieo ươm, tạo ra hàng triệu cây giống mỗi năm.
– Nhờ có cây dó bầu giống của ông, vùng đất khô cằn Xuân Lộc đã được khai phá, trồng cây gây rừng tạo được hiệu quả kinh tế cao. Ngoài ra ông còn tạo công ăn việc làm cho những người dân sống xung quanh đây.
– Nắm vững kỹ thuật và làm chủ cây giống, ông hỗ trợ người dân để trồng dó bầu với hy vọng giúp được nhiều gia đình thoát nghèo.
– Với những kiến thức kinh nghiệm của mình, ông đã xuất bản cuốn sách “Trầm hương khảo luận” được nhiều người chú ý.
KHÔNG GIAN TRẢI NGHIỆM VĂN HÓA TRẦM HƯƠNG TTC TRẦM TUỆ PHÚ QUỐC
– Không gian trải nghiệm văn hóa trầm hương TTC Trầm Tuệ Phú Quốc là điểm đến trải nghiệm mang đậm chiều sâu văn hóa trầm hương giữa đảo ngọc. Nơi đây được xây dựng như một không gian mở, kết hợp giữa trưng bày – thưởng lãm – trải nghiệm, giúp du khách hiểu rõ hơn về giá trị lịch sử, tinh thần và nghệ thuật của trầm hương trong đời sống Á Đông.
– Tại TTC Trầm Tuệ, du khách có thể tham quan các khu trưng bày trầm hương tự nhiên, sản phẩm thủ công từ trầm, không gian thiền – tĩnh tâm và những góc kể chuyện về hành trình của trầm từ rừng sâu đến đời sống tâm linh. Các hoạt động trải nghiệm như cảm hương, tìm hiểu cách nhận biết trầm, giao lưu văn hóa và check-in nghệ thuật tạo nên dấu ấn khác biệt với các điểm tham quan thông thường tại Phú Quốc.
– Với định hướng phát triển du lịch văn hóa – trải nghiệm, TTC Trầm Tuệ Phú Quốc không chỉ là nơi tham quan mà còn là điểm dừng chân để du khách chậm lại, kết nối với giá trị truyền thống và tìm kiếm sự an yên giữa nhịp sống hiện đại. Đây là một mảnh ghép độc đáo, góp phần làm phong phú bản đồ du lịch văn hóa của Phú Quốc.
